नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को स्थापना दिवसको अवसरमा, पार्टीभित्रको एकता र विभाजनको लामो श्रृङ्खला फेरि एकपटक स्मरण गरिएको छ। आन्तरिक कलह र वैचारिक मतभेदका कारण पटक–पटक विभाजनको शिकार बनेको कम्युनिष्ट आन्दोलनले हालसम्म पनि आफ्नो लय समात्न सकेको छैन। यसै सन्दर्भमा, पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताहरूमाझ निराशा छाएको छ भने आम नागरिकमाझ कम्युनिष्ट नेताहरूको व्यवहारप्रति वितृष्णा बढेको विभिन्न विश्लेषणहरूले देखाएका छन्।
कम्युनिष्ट पार्टीहरू विभिन्न समयमा सैद्धान्तिक तथा व्यक्तिगत स्वार्थका कारण विभाजित हुँदै आएका छन्। कतिपय अवस्थामा वैचारिक भिन्नतालाई लिएर पार्टी फुटेका छन् भने कतिपय अवस्थामा नेतृत्वको आपसी द्वन्द्वका कारण पार्टी विभाजन भएका छन्। यसले गर्दा कार्यकर्ताहरूमा अन्योलता बढेको छ भने पार्टीको साखमा समेत नकारात्मक असर परेको छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, पार्टीभित्रको आन्तरिक लोकतन्त्रको कमी र पारदर्शिताको अभावले विभाजनलाई थप मलजल गरेको छ।
पार्टी एकताका लागि विभिन्न प्रयासहरू नभएका होइनन्। तर, ती प्रयासहरूले ठोस परिणाम दिन सकेका छैनन्। एकताका लागि गरिएका प्रयासहरूमाथि नेताहरूको स्वार्थ हावी हुँदा, ती प्रयासहरू सफल हुन नसकेका हुन्। नेताहरूले सत्ता स्वार्थलाई केन्द्रमा राख्दा कार्यकर्ता र समर्थकहरू निराश हुने अवस्था सिर्जना भएको छ। यसले गर्दा पार्टीप्रतिको विश्वास घट्दै गएको छ।
विगतको समयमा कम्युनिष्ट पार्टीहरूले जनआन्दोलनमा खेलेको भूमिका र जनताको पक्षमा गरेका कामहरूका कारण उनीहरूको लोकप्रियता उच्च रहेको थियो। तर, पछिल्लो समयमा नेताहरूको जीवनशैली र व्यवहारमा आएको परिवर्तनले उनीहरूको छविमा नकारात्मक असर पारेको छ। भ्रष्टाचार, पदको दुरुपयोग र जनतासँगको दूरी बढेका कारण उनीहरूमाथि प्रश्न उठ्ने गरेको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, कम्युनिष्ट पार्टीहरूले आफ्नो मूल सिद्धान्त र विचारलाई बिर्सेको आरोप लाग्ने गरेको छ। उनीहरूमा अवसरवाद बढ्दै गएको छ, जसले गर्दा पार्टीको भविष्यमाथि नै प्रश्नचिन्ह खडा भएको छ। पार्टीभित्रै एकले अर्कालाई निषेध गर्ने र व्यक्तिगत स्वार्थलाई प्रमुखता दिने प्रवृत्ति बढेको छ।
यस अवस्थामा, पार्टी पुनर्संरचना र सुधारको खाँचो रहेको देखिन्छ। पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्रलाई सुदृढ बनाउँदै कार्यकर्ता र जनतासँगको सम्बन्धलाई सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। साथै, नेताहरूले आफ्नो आचरण र व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउनु आवश्यक छ। पारदर्शितालाई कायम राख्दै पार्टीलाई जनमुखी बनाउनुपर्ने चुनौती छ।
नेकपाको स्थापना दिवसको अवसरमा, कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई पुरानै लयमा फर्काउन र जनताको विश्वास जित्नका लागि गम्भीर समीक्षा र सुधारको खाँचो छ। पार्टीभित्रको एकता, सुदृढ संगठन र इमान्दार नेतृत्वबिना यो सम्भव छैन। अन्यथा, कम्युनिष्ट पार्टीहरूको भविष्य थप जटिल बन्ने निश्चित छ।
