नेपालको प्रतिव्यक्ति आय आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा १५१३ अमेरिकी डलर पुगेको छ। राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार नेपाली विनिमय दरमा प्रतिव्यक्ति आय वृद्धि देखिए पनि अमेरिकी डलरको भाउमा भने अघिल्लो वर्षको तुलनामा कमी आएको छ।
कार्यालयले सार्वजनिक गरेको 'राष्ट्रिय लेखा तथ्याङ्क, २०७९/८०' अनुसार आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा प्रतिव्यक्ति आय १३८६ अमेरिकी डलर रहेको थियो। यो तथ्याङ्कले नेपाली नागरिकको आम्दानीमा वृद्धि भएको देखाए पनि डलरको तुलनामा नेपाली मुद्रा कमजोर हुँदा आम्दानीमा खासै फरक नपरेको विश्लेषण गरिएको छ।
डलरको भाउमा आएको गिरावटसँगै यस वर्ष प्रतिव्यक्ति आयमा खासै वृद्धि नदेखिएको हो। अघिल्लो वर्षको तुलनामा नेपाली रुपैयाँको अवमूल्यनका कारण डलरमा आय कम देखिएको हो। यद्यपि, नेपाली रुपैयाँमा भने यो आय वृद्धि भएको छ। यसले गर्दा नागरिकको जीवनस्तरमा प्रत्यक्ष प्रभाव पर्ने देखिँदैन।
अर्थविद्हरूका अनुसार, प्रतिव्यक्ति आय बढ्नु सकारात्मक पक्ष हो, तर डलरको तुलनामा आय घट्नुले चुनौती थपेको छ। उनीहरूले मुद्रास्फीति नियन्त्रण, उत्पादन वृद्धि र रोजगारी सिर्जनामा जोड दिनुपर्ने बताएका छन्। यसका साथै, सरकारले आर्थिक नीतिको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।
तथ्याङ्क अनुसार, समग्र अर्थतन्त्रको आकारमा पनि वृद्धि भएको छ। आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) ५.२१ प्रतिशतले वृद्धि भएको अनुमान गरिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही कम हो। यो वृद्धि दरले कोरोना महामारीबाट अर्थतन्त्र विस्तारै तङ्ग्रिँदै गएको संकेत गर्दछ।
यस तथ्याङ्कलाई लिएर सरकारले आगामी आर्थिक योजना तथा नीति निर्माण गर्दा विशेष ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ। मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न, लगानीको वातावरण बनाउन र रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्न सरकारले ठोस कार्ययोजना बनाउनुपर्ने हुन्छ।
प्रतिव्यक्ति आयको वृद्धिले नागरिकको आर्थिक अवस्था सुदृढ हुँदै गएको संकेत गरे पनि डलरको भाउमा आएको गिरावटले चिन्ता बढाएको छ। यसले गर्दा सरकारले आर्थिक नीतिको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा जोड दिन आवश्यक छ, जसले मुद्रास्फीतिलाई नियन्त्रणमा राख्दै नागरिकको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन सकोस्।
