काठमाडौं, नेपाल - आज विश्वभर विश्व मातृ पृथ्वी दिवस विविध कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ। संयुक्त राष्ट्रसंघको आह्वानमा सन् २००९ देखि प्रत्येक वर्ष अप्रिल २२ तारिखमा यो दिवस मनाउने गरिन्छ। यस वर्षको दिवसले दिगो भविष्यका लागि पृथ्वीको संरक्षण, वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न र जलवायु परिवर्तनका विरुद्ध सामूहिक प्रयासको खाँचो औँल्याएको छ।
यो दिवस मनाउनुको मुख्य उद्देश्य पृथ्वीको संरक्षण र यसको पारिस्थितिक प्रणालीलाई जोगाउनु हो। दिवसले जलवायु परिवर्तन, वन विनाश, प्रदूषण र जैविक विविधताको ह्रासजस्ता वातावरणीय समस्याहरूबारे जनचेतना जगाउने प्रयास गर्दछ। यसका साथै, पृथ्वीको स्वास्थ्य सुधार गर्न र दिगो विकास लक्ष्यहरू हासिल गर्न नागरिक, सरकार र संस्थाहरूलाई एकसाथ काम गर्न उत्प्रेरित गर्दछ।
यस वर्षको दिवस मनाइरहँदा विश्वले जलवायु परिवर्तनका गम्भीर असरहरू अनुभव गरिरहेको छ। अत्यधिक गर्मी, डढेलो र बाढीपहिरोका कारण लाखौं मानिस प्रभावित भएका छन्। वैज्ञानिक अध्ययनहरूले देखाएअनुसार विश्वभर हरेक वर्ष १ करोड हेक्टर वन क्षेत्र नष्ट भइरहेको छ, जसले वातावरणीय सन्तुलनमा नकारात्मक असर पारिरहेको छ। महासागरहरूमा प्लास्टिकजन्य फोहरको मात्रा बढ्दै गएको छ र यसले जलचर जीवनमाथि संकट निम्त्याइरहेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार, पृथ्वीको पारिस्थितिक प्रणालीलाई जोगाउन विश्व समुदायले तत्काल कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता छ। यसका लागि हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा कटौती, नवीकरणीय ऊर्जाको प्रयोगमा वृद्धि, वन विनाश रोक्ने र जैविक विविधताको संरक्षणजस्ता कार्यहरू आवश्यक छन्। विभिन्न देशहरूले जलवायु परिवर्तनसँग जुझ्न र वातावरणीय संरक्षणका लागि विभिन्न नीति तथा कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिरहेका छन्।
नेपालमा पनि विश्व मातृ पृथ्वी दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइएको छ। देशभर विभिन्न संघसंस्थाहरूले जनचेतनामूलक कार्यक्रम, वृक्षारोपण, सरसफाइ अभियान र अन्तरक्रिया कार्यक्रमहरू आयोजना गरेका छन्। यस अवसरमा, सरकारी अधिकारीहरूले वातावरण संरक्षणका लागि प्रतिबद्धता जनाएका छन् र नागरिकहरूलाई पनि यस अभियानमा सहभागी हुन आह्वान गरेका छन्।
यस दिवसले पृथ्वीको संरक्षणका लागि व्यक्तिगत र सामूहिक रूपमा जिम्मेवार बन्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। हामीले प्लास्टिकको प्रयोग कम गर्ने, ऊर्जाको बचत गर्ने र फोहोरको उचित व्यवस्थापन गर्ने जस्ता साना तर महत्त्वपूर्ण कार्यहरूबाट वातावरण संरक्षणमा योगदान पुर्याउन सक्छौं। यी प्रयासहरूले पृथ्वीको स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन र भावी पुस्ताका लागि स्वस्थ वातावरण सुनिश्चित गर्न मद्दत गर्नेछ।
विश्व मातृ पृथ्वी दिवस मनाउनुको सान्दर्भिकता आजको युगमा झनै बढेको छ। जलवायु परिवर्तनको बढ्दो प्रभाव र वातावरणीय विनाशका कारण यो दिवसले पृथ्वीको संरक्षणका लागि सामूहिक प्रयासको महत्त्वलाई जोड दिन्छ। यसले हामीलाई सचेत गराउँछ कि यदि हामीले तत्काल कदम चालेनौं भने, हाम्रो भविष्य खतरामा पर्न सक्छ। तसर्थ, यो दिवसले दिगो भविष्यका लागि एकजुट भएर काम गर्न सबैलाई प्रेरित गर्दछ।
