जनकपुर चुरोट कारखाना (जचुका) लाई पुनः सञ्चालन गर्ने विषयमा नेपालमा बहस सुरु भएको छ। लामो समयदेखि बन्द रहेको उक्त कारखानालाई फेरि सञ्चालनमा ल्याउने विषयमा सरोकारवालाहरूबीच छलफल चलिरहेको छ। यो कदमले हजारौं स्थानीय बासिन्दाका लागि रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्ने र देशको आर्थिक वृद्धिमा योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
विभिन्न सञ्चार माध्यमहरूमा आएका समाचार अनुसार, सरकारले यस विषयलाई गम्भीरताका साथ लिएको छ र कारखानालाई पुनः सञ्चालन गर्न आवश्यक प्रक्रियाहरू अघि बढाउने तयारी गरेको छ। यसका लागि आवश्यक अध्ययन, पूर्वाधारको व्यवस्थापन र लगानीको खोजी भइरहेको बताइएको छ। जचुका सञ्चालनमा आउँदा स्थानीय किसानहरूले उत्पादन गर्ने तंबाकूको खपत बढ्ने र यसबाट उनीहरूको आर्थिक अवस्थामा सुधार आउने अनुमान गरिएको छ।
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले कारखाना सञ्चालनका लागि सम्भाव्यता अध्ययन गरिरहेको जनाएको छ। अध्ययनले बन्द अवस्थामा रहेको कारखानालाई कसरी पुनः सञ्चालन गर्न सकिन्छ, त्यसका लागि कति लगानी आवश्यक पर्छ र कुन मोडेल उपयुक्त हुन्छ भन्नेलगायतका विषयमा सुझाव दिनेछ। यसका साथै, पुरानो मेसिनरीको मर्मतसम्भार र नयाँ प्रविधिको प्रयोगबारे पनि अध्ययन भइरहेको छ।
विज्ञहरूका अनुसार, कारखाना पुनः सञ्चालनमा आउँदा राजस्व संकलनमा वृद्धि हुने र राज्यलाई आर्थिक रूपमा फाइदा पुग्ने देखिन्छ। यद्यपि, जनस्वास्थ्यमा यसको नकारात्मक असर पर्न सक्ने सम्भावनालाई पनि ध्यान दिनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ। चुरोट उत्पादन र बिक्रीमा सरकारले स्वास्थ्यसम्बन्धी नियमहरूलाई कडाइका साथ पालना गर्नुपर्ने हुन्छ।
यस कारखानाको इतिहास लामो छ। जचुका एक समयमा नेपालकै ठूलो औद्योगिक प्रतिष्ठानमध्ये एक थियो र यसले हजारौं व्यक्तिलाई रोजगारी प्रदान गरेको थियो। तर, विभिन्न कारणले गर्दा यो कारखाना बन्द हुन पुग्यो। बन्द भएपछि यसका कारण स्थानीय अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर परेको थियो।
सरकारले जचुकालाई पुनः सञ्चालन गर्ने योजनालाई अगाडि बढाउने क्रममा वातावरण संरक्षण, सामाजिक उत्तरदायित्व र जनस्वास्थ्यलाई समेत ध्यान दिने प्रतिबद्धता जनाएको छ। गुणस्तरीय उत्पादन, उचित मूल्य र सुरक्षित कार्य वातावरण सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। यसका साथै, स्थानीय समुदायको हितलाई समेत प्राथमिकतामा राखिने बताइएको छ।
