जनकपुरको वायु गुणस्तर सूचकाङ्क (AQI) हालै निकै घट्न पुगेको छ, जसले नेपालमा बढ्दो वायु प्रदूषणको गम्भीर समस्यालाई उजागर गरेको छ। IQAir द्वारा प्रकाशित तथ्याङ्क अनुसार जनकपुरको वायु प्रदूषणको स्तर खराब अवस्थामा पुगेको छ र यसले जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने देखिएको छ।
IQAir को रिपोर्ट अनुसार, जनकपुरको AQI ले वायु प्रदूषणको उच्च स्तर देखाएको छ। यसले यहाँका बासिन्दाहरूलाई श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोग, मुटु रोग र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरूको जोखिम बढाएको छ। प्रदूषणको मुख्य कारणमा सवारी साधनबाट निस्कने धुवाँ, औद्योगिक उत्सर्जन र निर्माण कार्यहरूबाट उड्ने धूलो रहेका छन्।
वातावरणविद्हरूले प्रदूषण नियन्त्रणका लागि तत्काल कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनीहरूले प्रदूषण कम गर्नका लागि नीतिगत सुधार, सवारी साधनको नियमित जाँच, सार्वजनिक यातायातको प्रवर्द्धन, र जनचेतना जगाउने कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्। यसका साथै, उद्योगहरूलाई उत्सर्जन मापदण्ड कडाइका साथ पालना गराउनुपर्ने र निर्माण कार्यहरूमा धूलो नियन्त्रणका उपायहरू अवलम्बन गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
नेपालका अन्य शहरहरूमा पनि वायु प्रदूषणको समस्या बढ्दै गएको छ। काठमाडौं उपत्यका, पोखरा लगायतका शहरहरूमा पनि प्रदूषणको मात्रा स्वास्थ्यका लागि हानिकारक स्तरमा पुगेको छ। यसले समग्र देशको वातावरण र जनजीवनमा नकारात्मक असर पार्ने देखिएको छ।
आईक्यूएअरले वायु प्रदूषणको स्थितिबारे निरन्तर अपडेट दिइरहेको छ। यसले वायु गुणस्तरको बारेमा जानकारी दिने मात्र नभई प्रदूषण नियन्त्रणका लागि आवश्यक कदम चाल्न सरकार र सरोकारवालाहरूलाई सचेत गराउँदै आएको छ। यसका साथै, व्यक्तिगत रूपमा पनि प्रदूषणबाट बच्नका लागि मास्कको प्रयोग, अनावश्यक यात्रालाई कम गर्ने जस्ता उपायहरू अपनाउन सकिन्छ।
वायु प्रदूषणको समस्या न्यूनीकरणका लागि समुदायको सक्रिय सहभागिता आवश्यक छ। स्थानीय सरकार, नागरिक समाज र विभिन्न संघसंस्थाहरूले जनचेतना जगाउने कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्छ। यसका साथै, प्रदूषण नियन्त्रणका लागि प्रभावकारी नीतिहरू निर्माण गरी तिनको कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्छ।
जनकपुर लगायत नेपालका अन्य शहरहरूमा बढ्दो वायु प्रदूषणको समस्याले स्वास्थ्यमा पार्ने नकारात्मक असरलाई कम गर्न तत्काल कदम चाल्नु आवश्यक छ। यसका लागि सरकार, नागरिक समाज र समुदाय सबैको संयुक्त प्रयास आवश्यक छ। यदि समयमै यसप्रति ध्यान दिइएन भने, यसले भविष्यमा ठूलो स्वास्थ्य संकट निम्त्याउन सक्ने खतरा हुन्छ।
