सकुम गाउँपालिकाका बस्तीमा बसोवास गरिरहेका सुकुमवासी समुदायका व्यक्तिहरू अहिले दुविधामा परेका छन्। बाढी र पहिरोको जोखिम बढिरहेका कारण कतिले सुरक्षित स्थानमा जाने तयारी गरिरहेका छन् भने कतिले भने आफूसँग विकल्प नभेट्टा बस्तीमै बस्न বাধ্য छन्। यो अवस्थाले उनीहरूको जीवन कष्टकर बनेको छ।
सकुम गाउँपालिकामा पछिल्ला दिनहरूमा वर्षाले गर्दा खोलाहरूमा बाढी आउने र जताजता पहिरो पर्ने क्रम बढ्यो। यसले गर्दा सुकुमवासी बस्तीका मानिसहरूमा सधैंनै त्रासको वातावरण छ। उनीहरूलाई बाढीले बगाएर लगिने वा पहिरोमा पुरिने चिन्ताले सताउँछ। गाउँपालिकाका अधिकाँचे मानिसहरू अस्थायी तरिकाले बनाइएका घरहरूमा बस्छन्, जसले गर्दा उनीहरू झनै असुरक्षित महसुस गर्छन्।
“हामीलाई कहाँ जाने? यो बस्तीमा बल्लबल्ल खान पाउन थाकेका छौं। अर्को ठाउँमा गए के खाने?” स्थानीयवासी इन्द्रबहादुर विकले बताए। “हामी गरिब हौँ, हामी कहाँ जाने र के गर्ने? सरकारले हामीलाई सहयोग गर्नुपर्छ।” विकको गुनासो छ कि सरकारले उनीहरूलाई उचित पुनर्वासको व्यवस्था गर्नुपर्छ। उनीहरूलाई नयाँ स्थानमा बसोबास गर्नका लागि आवश्यक पर्ने सबै सहयोग उपलब्ध गराउनु पर्छ।
यसैबीच, गाउँपालिकाका केही व्यक्तिहरू सुरक्षित स्थानमा जाने प्रयास गरिरहेका छन्। तर, उनीहरूलाई पनि नयाँ स्थानमा बसोबास गर्ने चुनौतीहरू छन्। “हामीलाई कहाँ बस्ने ठाउँ छैन। भाडा तिर्न सक्दैनौं। अनि काम पनि छैन,” अर्की स्थानीयवासी लक्ष्मी श्रेष्ठले भनिन्। “हामीलाई सरकारले सहयोग गरे मात्र बाँच्न सकिन्छ।”
सकुम गाउँपालिकाका प्रमुख डम्बरबहादुर पुनले भने, “हामीले सुकुमवासी बस्तीका मानिसहरूको समस्या समाधान गर्न गम्भीर प्रयास गरिरहेका छौं। पुनर्वासको लागि जग्गा खोज्ने काम जारी छ। हामीले उनीहरूलाई तत्कालका लागि सुरक्षित स्थानमा बस्नका लागि आश्रयस्थलको व्यवस्था गरेका छौं।” प्रमुख पुनले थपे कि सरकारसँग समन्वय गरेर दीर्घकालीन समाधान निकाल्ने प्रयास गरिरहेका छन्। उनीहरूलाई आर्थिक सहयोग र अन्य आवश्यक पर्ने सहायता प्रदान गर्ने तयारीमा छन्।
यसअघि, सुकुम गाउँपालिकामा आएको बाढीले दर्जनौं घरगोठहरू बगाएको थियो। त्यसबेला पनि सुकुमवासी समुदायका धेरै मानिस विस्थापित भएका थिए। तर, उनीहरूलाई पुनर्वासको उचित व्यवस्थापन हुन नसकेका कारण उनीहरू फेरी पनि पुरानै बस्तीमा फर्किएका थिए। यस पटक पनि उस्तै स्थिति दोहोरिने सम्भावना छ। पुनर्वासको लागि जग्गाको अभाव र आर्थिक स्रोतको कमीले समस्या बल्झाएको छ।
सकुमवासी समुदायको यो अवस्थाले नेपालको सामाजिक तथा आर्थिक असमानतालाई उजागर गरेको छ। गरिबी र प्राकृतिक विपद्का कारण यी समुदायका मानिसहरू सधैंनै जोखिममा रहने गरेका छन्। सरकार र सरोकारवाला निकायहरूले यस समस्याको दीर्घकालीन समाधान निकाल्नु जरुरी छ। सुकुमवासी समुदायलाई सुरक्षित जीवनयापन गर्नका लागि उचित पुनर्वास, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, र रोजगारीका अवसरहरू उपलब्ध गराइनु पर्छ। यसो नगर्दा उनीहरूले सधैंनै अभाव र त्रासको जीवन बाँच्न বাধ্য हुनेछन्।
