काठमाडौं महानगरपालिकाले थापाथली क्षेत्रबाट सुकुम्बासी बस्ती हटाउने क्रममा १५ परिवारलाई त्रिपुरेश्वरस्थित रंगशालामा स्थानान्तरण गरेको छ। उनीहरूलाई व्यवस्थित रूपमा पुनःस्थापना गर्ने उद्देश्यका साथ महानगरले बसोबास र खानपिनको व्यवस्थापन गरिरहेको छ। यो कदम थापाथली क्षेत्रमा रहेका अनधिकृत संरचनाहरू हटाउने अभियानको एक हिस्सा हो, जसले गर्दा सो क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका अन्य परिवारहरूलाई पनि अन्यत्र सार्ने तयारी भइरहेको छ।
महानगरपालिकाका प्रवक्ताले दिएको जानकारी अनुसार, रंगशालामा सारिएका परिवारहरूलाई अस्थायी बसोबासको प्रबन्ध मिलाइएको छ। उनीहरूलाई दैनिक उपभोग्य वस्तु र स्वास्थ्य सेवाको व्यवस्था पनि गरिएको छ। “हामीले उहाँहरूलाई मानवीय हिसाबले व्यवहार गरिरहेका छौं र उहाँहरूको पुनःस्थापनाका लागि आवश्यक सबै सहयोग उपलब्ध गराइने छ,” प्रवक्ताले भने। महानगरले सुकुम्बासीहरूलाई अन्यत्र स्थानान्तरण गरी उनीहरूको उचित बसोबासको व्यवस्थापन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
यसअघि, महानगरले थापाथली क्षेत्रमा रहेका अनधिकृत संरचनाहरू हटाउन खोज्दा स्थानीयवासी र महानगरका कर्मचारीबीच झडप भएको थियो। त्यसपछि, महानगरले बस्ती खाली गराउनका लागि थप बल प्रयोग गरेको थियो, जसका कारण विवाद उत्पन्न भएको थियो। विभिन्न मानव अधिकारवादी संस्थाहरूले महानगरको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्टि जनाएका थिए र सुकुम्बासीहरूको उचित व्यवस्थापन गर्नुपर्ने माग गरेका थिए।
स्थानीय सुकुम्बासीहरूले भने आफूहरूलाई उचित विकल्प नदिई बस्तीबाट हटाउन खोजेको भन्दै गुनासो गरेका छन्। उनीहरूले आफूहरू पुस्तौंदेखि यहीँ बसोबास गर्दै आएको र अन्यत्र जान नसक्ने बताएका छन्। “हामीलाई यहाँबाट हटाउनुअघि वैकल्पिक व्यवस्था गर्नुपर्छ। हामीसँग अन्यत्र जाने ठाउँ छैन,” एक स्थानीय बासिन्दाले भने। उनीहरूले आफूहरूलाई बसोबासको व्यवस्था गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।
महानगरपालिकाले भने सुकुम्बासीहरूलाई उचित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने र उनीहरूको जीवनयापनलाई सहज बनाउने आश्वासन दिएको छ। यसका लागि महानगरले विभिन्न सरकारी तथा गैर-सरकारी संस्थाहरूसँग समन्वय गरिरहेको जनाएको छ। यसका साथै, महानगरले दीर्घकालीन रूपमा उनीहरूको पुनःस्थापनाको योजना बनाइरहेको छ र जग्गाको खोजी कार्य जारी राखेको छ।
कतिपयले महानगरको यो कदमलाई स्वागत गरेका छन् भने कतिपयले यसलाई मानवीयताको अभाव भएको भन्दै आलोचना गरेका छन्। यस घटनाले नेपालमा सुकुम्बासी समस्या र उनीहरूको पुनःस्थापनाको विषयलाई फेरि एकपटक बहसको विषय बनाएको छ। यसले सरकार र स्थानीय निकायहरूलाई सुकुम्बासीहरूको अधिकार र सुरक्षाको विषयमा थप ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकतालाई पनि उजागर गरेको छ।
यो घटनाले काठमाडौं उपत्यकामा बसोबास गर्दै आएका सुकुम्बासीहरूको जीवन र उनीहरूको अधिकारको प्रश्नलाई प्रकाश पारेको छ। सुकुम्बासीहरूलाई उचित पुनःस्थापना गर्नु महत्त्वपूर्ण छ किनभने यसले उनीहरूको मानवीय मर्यादाको रक्षा गर्छ र उनीहरूलाई सुरक्षित जीवनयापनको अवसर प्रदान गर्छ। यसका साथै, यसले भविष्यमा यस्ता समस्याहरूलाई कम गर्न सहयोग गर्छ र समाजमा समानता स्थापित गर्न मद्दत गर्छ।
